Το Focusing είναι μια βιωματική διαδικασία που αναπτύχθηκε από τον Eugene Gendlin και βασίζεται σε μια διαφορετική κατανόηση της σχέσης μας με το σώμα και την εμπειρία μας. Ο Gendlin δεν αντιμετώπιζε το σώμα ως μια απλή βιολογική «μηχανή», ξεχωριστή από την ψυχή και τη σκέψη. Για εκείνον, το σώμα βρίσκεται σε μια συνεχή αλληλεπίδραση με τον κόσμο, τις σχέσεις και όσα βιώνουμε. Συχνά, πριν ακόμη μπορέσουμε να καταλάβουμε ή να εκφράσουμε με λόγια τι μας συμβαίνει, κάτι το γνωρίζουμε ήδη με έναν πιο σωματικό, άμεσο τρόπο.
Στο Focusing αυτή η αίσθηση ονομάζεται felt sense ή «βιωμένη αίσθηση». Είναι εκείνο το δύσκολο να περιγραφεί, «κάτι» που μπορεί να νιώθουμε μέσα μας όταν σκεφτόμαστε μια κατάσταση. Δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα ή μια σκέψη. Είναι μια συνολική, σωματική αίσθηση μιας εμπειρίας, η οποία δεν έχει ακόμη γίνει ξεκάθαρη και δεν έχει βρει τις κατάλληλες λέξεις.
Μέσα από τη διαδικασία της εστίασης, στρέφουμε την προσοχή μας προς αυτή την αίσθηση και μένουμε λίγο μαζί της. Δεν προσπαθούμε να την αναλύσουμε ή να την εξηγήσουμε βιαστικά. Αναζητούμε μια λέξη, μια εικόνα ή ένα σύμβολο που να «ταιριάζει» με αυτό που βιώνουμε. Όταν βρεθεί κάτι που εκφράζει με ακρίβεια αυτή την αίσθηση, μπορεί να έρθει μια μικρή, αλλά σημαντική αλλαγή. Ένα «αχά», μια ανακούφιση, η αίσθηση ότι κάτι μέσα μας «κουμπώνει». Ο Gendlin ονόμασε αυτή τη διαδικασία βιωμένη αλλαγή. Κάτι που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν υπόρρητο και δύσκολο να συλληφθεί, γίνεται πιο σαφές και μπορεί πλέον να βιωθεί διαφορετικά.
Το Focusing δεν είναι μια διαδικασία που επιβάλλεται. Δεν χρειάζεται να «πετύχουμε» κάτι ούτε να βρούμε με το ζόρι μια απάντηση. Είναι περισσότερο μια φιλική στροφή προς τα μέσα και μια προσπάθεια να ακούσουμε με μεγαλύτερη προσοχή αυτό που ήδη συμβαίνει μέσα μας. Για αυτό και ο ρόλος του συνοδού ή του θεραπευτή δεν είναι να καθοδηγήσει τον άνθρωπο προς μια συγκεκριμένη απάντηση, αλλά να τον συνοδεύσει και να διευκολύνει τη δική του διαδικασία.
Ίσως το Focusing να ακούγεται στην αρχή κάπως ασαφές ή δύσκολο να κατανοηθεί. Άλλωστε, δεν έχουμε μάθει ιδιαίτερα να ακούμε το σώμα μας με αυτόν τον τρόπο. Έχουμε μάθει περισσότερο να αναλύουμε, να εξηγούμε και να αναζητούμε άμεσα λύσεις. Η προσέγγιση του Gendlin μας προσκαλεί να δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό: να μείνουμε λίγο με αυτό που βιώνουμε και να του δώσουμε τον χρόνο και τον χώρο να εκφραστεί.
Ίσως τελικά, όπως έχει ειπωθεί, το Focusing να μοιάζει λίγο με την ποίηση. Κάτι είναι ήδη εκεί, χωρίς να είναι ακριβώς κρυμμένο. Αναζητώντας τη σωστή λέξη ή εικόνα, του δίνουμε έναν τρόπο να υπάρξει και να γίνει πιο ξεκάθαρο. Και κάποιες φορές, μόνο και μόνο επειδή κάτι μπορεί πλέον να ειπωθεί, αρχίζει ήδη να αλλάζει.
Πηγές:
Gendlin, T.E. (2006). Διαδικασία Εστίασης (Focusing): Πώς επιτυγχάνεται άμεση πρόσβαση στη γνώση του σώματος (μτφρ. Σ. Τριανταφυλλίδου) (25η έκδ.). Αθήνα: Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου Α.Ε.
Purton, C. (2016). Προσωποκεντρική Θεραπεία: Η Focusing-βιωματική προσέγγιση (μτφρ. Γ. Μπανιώκος). Αθήνα: Ελληνικό Κέντρο Focusing.
Καραλή, Α. (2017). ‘Η Αλληλεπίδραση ως Δυνατότητα Αλλαγής στην Focusing Βιωματική Θεραπεία’. «Ενσυναίσθηση, αυθεντικότητα, άνευ όρων αποδοχή. Ένας σύγχρονος διεπιστημονικός διάλογος για τη σημασία των θεραπευτικών συνθηκών της Προσωποκεντρικής και Βιωματικής Προσέγγισης». 2η Διημερίδα ΕΠΒΕ, 21-22 Οκτωβρίου, 2017